صنعت آموزی

 

متداول ترین ابزار عیب یابی خودروهای انژکتوری دستگاه دیاگ می باشد. دستگاه دیاگ عموما به دستگاههایی اطلاق می شود که بری عیب یابی از آنها استفاده می کنیم. اما این دستگاهها بری چه منظورهایی می توانند کاربرد داشته باشند؟

باید بگویم در صنعت پیچیده قرن اخیر کسب اطمینان نسبت به عملکرد صحیح سیستمها اهمیت ویژه ی دارد. صنعت الکترونیک نیز یکی از مواردی استکه مورد توجه واقع شده است. دستگاههای عیب یاب کمک می کنند تا عیوب پدید آمده در دستگاه الکترونیکی مشخص شود. این دستگاهها شامل انواع ولتمتر، اسیلوسکوپ و دستگاههای ویژه می باشند.

به دنبال لزوم بکارگیری مدارات الکترونیک در خودروها و کاربردی شدن آن در صنعت خودروسازی، مدارات گوناگونی مخصوص خودرو طراحی و بکارگرفته شد که مدار کنترل آلودگی در مبحث آموزش دیاگ یکی از این نوع مدارات است. متاسفانه در صنعت خودروسازی کشور ما اولین مدار الکترونیکی پیچیده ایکه مورد استفاده قرار گرفت مدار کنترل آلودگی موتور یا همان کامپیوتر موتور بود. درحالیکه مدارات بیشماری از قبیل کروز کنترل، کنترل سیستم تعلیق (خودروی زانتیا) ، کنترل ایربگ، سیستم ضدسرقت و غیره سالهای سال در خودروها کاربرد داشته اند. عیب یابی این سیستمها به دلیل پیچیدگیهایی که دارند مستلزم استفاده از ابزارهای خاصی هستند که به دیاگ تولز معروفند.

البته یک تعمیرکار ماهر نیازی به استفاده از دستگاههای کامپیوتر موسوم به دیاگ تولز ندارد زیرا بسیاری از عیوب بوجود آمده در موتورخودروها منشاء مکانیکی داشته و دستگاه دیاگ قادر به تشخیص آنها نیست. اما استفاده از دستگاه دیاگ به عنوان دستگاه اندازه گیری مقادیر عملکردی موتور کمک موثرتری بری تشخیص صحیح عیوب خواهد داشت.

دستگاه دیاگ تولز یا عبارت فراسی آن دستگاه عیب یاب دستگهای است الکترونیکی که با کامپیوتر خودرو ارتباط دیجیتالی برقرار کرده و با دریافت برخی اطلاعات از آن، تعمیرکار را بری عیب یابی خودرو کمک می کند. اطلاعاتی که دستگاه عیب یاب از کامپیوتر خودرو دریافت می کنند به چند دسته تقسیم می شوند:

۱. کدهای تشخیص عیب سیستم انژکتوری (عیوب الکترونیکی)

۲. کدهای عملکردی موتور

کدهای تشخیص عیب مربوط به عیوب الکتریکی یا الکترونیکی هستند که در سیستم انژکتوری موتور شامل سنسورها و انژکتورها و سایر عملگرها بوجود آمده و کامپیوتر آنها را تشخیص می دهد. این کدها در حافظه کامپیوتر ذخیره شده و توسط دستگاه دیاگ دریافت می شود. دستگاه دیاگ بعداز دریافت این کدها آنها را روی صفحه نمایش می دهد. تعمیرکار با مشاهده این کدها متوجه می شود که کدامیک از قطعات معیوب است. اما سریعا نباید نسبت به تعویض قطعه اقدام کرد!-(عیوب مونتاژی یکی از عیوب رایج در سیستمهای انژکتوری موتور خودروها می باشند!؟ اگر کانکتور یکی از سنسورها در جی خود شل شده باشد. مسلما وقتی اقدام به تعویض سنسور کنید، کانکتور آنرا جدا کرده و بعد برروی سنسور جدید محکم جا زده می شود ... از کجا معلوم که سنسور اولیه سالم بوده و تنها کانکتور آن شل شده باشد. با این کار عیب شناسایی نشده وتنها بهای سنسور تعویضی به حساب صاحب خودرو نوشته می شود.)-

دستگاه دیاگ پس از اتصال به کانکتور مخصوص، که در تمامی خودروهای انژکتوری تعبیه شده است با کامپیوتر موتور ارتباط برقرار کرده و طبق نظر تعمیرکار اطلاعات مورد نیاز را دریافت و روی صفحه نمایش می دهد.

 

هر کارخانه خودروسازی موظف است بری تمامی خودروهای تولیدی خود دستگاه دیاگ مربوطه را تهایه و در اختیار تمامی تعمیرگاهها و مراکز سرویس خود قرار دهد. در نتیجه کارخانه بنز فقط بری خودروهای بنز دستگاه دیاگ تهایه خواهد کرد و نمی توان خودروهای پژو یا رنو را با دستگاه دیاگ بنز عیب یابی کرد. در حال حاضر خودوهای ساخت پژو، سیتروئن، نیسان، بنز و ... در ایران  داری پشتوانه فنی از شرکتهای اصلی بوده و داری دستگاه دیاگ بری تمام محصولات خود هستند. اگر به دستگاه دیاگ پـژو  یا هر دستگاه دیگری مراجعه کنید متوجه خوهاید شد که در اولین مرحله نوع خودرو را باید تعیین کنید. کارخانه پژو انواع مختلفی خودرو تولید و عرضه می کند که تنها انواع محدودی از آنها در ایران در دسترس است. اما کارخانه پژو موظف است دستگاه عیب یاب خود را بری عیب یابی تمامی انواع خودروی پژو طراحی و عرضه کند. پس در اولین گام بری عیب یابی باید نوع خودرو را تعیین کرد.

خودروهای مختلف داری کدهای عیب یابی متفاوتی هستند و ممکن است براساس طراحی از کدهای مختلفی بری تبادل اطلاعات بین کامپیوتر و دستگاه دیاگ استفاده کنند. این موضوع بری خودروهای تولیدی یک کارخانه نیز ممکن است وجود داشته باشد. مثلا پژو ۴۰۵ و ۲۰۶ داری کد ارتباطی مختلفی می توانند باشند. حتی خودروی ۲۰۶ با تیپ متفاوت نیز ممکن است کدهای تبادل داده متفاوتی نسبت به هم داشته یاشند. پس سعی کرده خودروی مورد عیب یابی را درست شناسایی کرده و در منوی انتخاب خودرو نوع خودرو را درست انتخاب کنید.

بعداز اتصال کانکتور دستگاه دیاگ، نوع خودرو را مشخص کرده. سپس سوئیچ را در وضعیت روشن قرار دهاید، تا کامپیوتر موتور روشن شود، اما موتور را روشن نکنید. بعد ارتباط با کامپیوتر را برقرار کنید. در صورتیکه عملیات صحیح انجام شده باشد پیغامی مبنی بر شروع تبادل اطلاعات نشان داده خواهد شد.

 

خواندن کدهای عیب یکی از روتین ترین عملیاتی استکه انجام می شود. بری این کار منوی مربوطه را انتخاب و کدهای خطا را دریافت کنید. کدهای خطا یکی پس از دیگری دریافت و روی صفحه مونیتور ظاهر می شود. تصمیم گیری و اقدام مناسب بستگی به مهارت تعمیرکار دارد.

خواندن پارامترهای عملکردی موتور نیز یکی از داده های مهم محسوب می شود.  در آموزش دستگاه دیاگ یک تعمیرکار ماهر اغلب به این داده ها اکتفا می کند و از کدهای عیب بری چک کردن تعمیر استفاده می کند. پس سعی کنید تحلیل درستی از مقدار پارامترها داشته باشد. این نوع تحلیل نیاز به تجربه و علم فراوانی دارد که به راحتی قابل کسب است و تنها به مطالعه و دقت نیاز دارد. بری نمایش پارامترها منوی مربوطه را انتخاب کنید. در این صورت جدولی شامل نام پارامتر و مقدار آن نمایش داده خواهد شد که با برسی آنها می توان علاوه بر عیوب الکترونیکی، بسیاری از عیوب مکانیکی موتور را هم به راحتی تشخیص داد.

تشخیص عیوب موتور براساس پارامترها عملکردی راه حل علمی بری تشخیص است. فرد مبتدیمی بیست سعی کند بری افزایش تجربه قبل از خواندن کدهای دیاگ ابتدا پارامترهای عملکردی را مشاهده و آنالیز کرده و عیب خودرو را حدس بزنند. سپس بری چک کردن خود از خواندن کدهای عیب استفاده نمایید.

صنعت آموزی...

دوربین های مدار بسته صنعتی ثابت :

که در مارک ها و نوع ها و قیمت های متفاوت در بازار موجود می باشد. اکثرا دوربین بدون لنز می باشد که لنز مربوطه بنا به نیاز باید تهیه و نصب گردد.

در آموزش دوربین های مدار بسته باید به کیفیت دوربین که از تعداد خط تصویر که ایجاد می کند مشخص می گردد. که به TVline گفته می شود …. که کیفیت های مورد قبول  از ۳۵۰ TVL شروع شده و بهترین کیفیت ۶۰۰ TVL می باشد دوربین های فوق منهای سیستمی که در داخل آن  وجود دارد که دیجیتال و یا آنالوگ باشد خروجی تصویر آنالوگ ۷۵ hertz برای ما می دهد که سیگنال های تولید شده  توسط کابل Coaxial (تصویر) به محل ضبط تصاویر انتقال داده می شود. برخی از دوربین های پیشرفته خود دارای منوی تنظیمات نیز می باشند که بصورت دیجیتالی روشنایی وضوح و رنگ و قابل تنظیم در دوربین نیز می باشد. البته این نوع دوربین ها به مراتب گرانتر می باشند.

این دوربین مدار بسته کاربرد زیادی دارد که در محیط های داخلی و تمیز از پایه کوچک دوربین و در محیط های بزرگ و بیرونی جهت محافظت از گرد و غبار و رطوبت داخل کاور قرار داده می شود. دوربین های جدید قابلیت دید در شب را نیز دارا می باشند دید در شب با علامت D/N نشان داده می شود. دید در شب به حالتی اطلاق میگردد که با حداقل نور و یا با کمک نور مادون قرمز (نامرئی) در محل های کاملا تاریک قابلیت تصویر برداری را دارا می باشند ( بصورت سیاه و سفید)

دوربین های دید در شب :

این دوربینها در انواع محیطها کارایی دارند از خصوصیات این دوربینها به دید در شب بودن آنها می توان اشاره کرد و نیاز به لنز ندارد ، بعضی از مدلها قابلیت تنظیم لنز و زوم کردن سه برابر اپتیکال را نیز دارا می باشند ولی مدلهای کوچک آن از قبل تنظیم شده می باشد. در زمینه آموزش دوربین مدار بسته تعداد LED های موجود بر روی آن قدرت پروژکتور آن را نشان می دهد که حداکثر تا ۳۵ متر را می توانند پوشش دهند، این پروژکتور هیچ گونه نور مرئی ( قابل دیدن نیست) ندارند به جزء قرمز شدن خیلی ضعیفled  ها در شب ولی برای دوربین بسیار کاربرد دارد.

این دوربینهای مدار بسته صورت خودکار در هنگام شب و یا تاریکی به حالت دید در شب سوئیچ می شوند و در روز و روشنایی بصورت رنگی  تصاویر را نشان خواهد داد . این دوربین ها خود در برابر آب و خاک و گرد و غبار عایق می باشند و بطور پیش فرض نیازی به کاور محافظ ندارند منبع تغذیه این دوربین ۱۲ ولت ۲ آمپر و خروجی تصویر ۷۵ هرتز می باشد. این دوربین ها هم در کیفیتهای متفاوتی در بازار وجود دارد. ۵۰۰ TVL کیفیت خوبی می باشد.

دوربین های مخفی سوزنی و پین هول :

این دوربین ها در ابعاد کوچک طراحی شده و قابل استفاده در محیط هایی که بطور نا محسوس باید تحت نظارت باشد مورد استفاده قرار می گیرد . این دوربین ها از منبع تغذیه ۱۲ ولت استفاده میکند و انواع بی سیم و یا با سیم در بازار موجود می باشند.

دوربین های دام سقفی :

این دوربین ها دارای محفظه شیشه ای جهت جلوگیری از گرد و غبار  بصورت حبابی طراحی شده است  این دوربین ها بر روی سقف نصب میگردند و در انواع مدل های معمولی و دید در شب در بازار موجود می باشد. از این دوربین ها در محیط اداری و منازل بیشتر کاربرد دارد. این دوربین ها ثابت بوده و قابل تنظیم بصورت ۳۶۰ درجه افقی و ۹۰ درجه عمودی می باشند. این دوربین ها نیز در کیفیتهای مختلفی در بازار موجود می باشد.

دوربین های SPEED DOME دوربین های چرخشی و زوم دار :

یکی از پیشرفته ترین دوربین های موجود در حرفه دوربین مداربسته می باشد که انواع مختلفی دارد.

این دوربین ها قابلیت چرخش ۳۶۰ درجه افقی و ۹۰ درجه عمودی از راه دور می باشند و حتی قابل برنامه ریزی جهت اجرای دستورات از پیش تعریف شده می باشد این دوربین های مدار بسته از طریق کیبورد های مخصوص به خود و یا از طریق کامپیوتری و یا خروجی RS232  دستگاه های DVR قابل کنترل و برنامه ریزی می باشند.

این دوربین ها بسته به نوع آن از قدرت زوم اپتیکال و سرعت چرخش متفاوتی برخوردار می باشند که معمولترین و متداولترین آنها از زوم اپتیکال ۲۲x و بیشتر برخوردار می باشند در خطوط تولیدی و یا محوطه های بزرگ جهت اسفاده از چندین دوربین از این دوربین ها استفاده می شود .

دوربین های تحت شبکه  ip camera :

 رزولیشن یا تفکیک پذیری

متفاوت از دوربین های آنالوگ که رزولیشن آنها با تی وی لاین (TVL) مشخص می شد (تعداد خطوط افقی موجود در تصویر) در دوربین ها تحت شبکه رزولیشن به پیکسن عنوان می شود.

به عنوان مثال ۵۲۰ تی وی لاین در یک دوربین آنالوگ با رزولیشن ۷۵۲×۵۸۲ برابری می کند (که در نوع آنالوگ رزولیشن نسبتا بالایی به شمار می رود)

استفاده از دوربین های ۲ و ۳ مگاپیکسلی به صورت دوربین های شبکه به سرعت رایج شده و این دوربین ها می توانند تصاویری به مراتب بهتر از دوربین های آنالوگ ارائه دهند.

 

امروزه حتی دوربین های شبکه با روزلیشن ۱۶ و ۲۰ مگاپیکسر نیز وجود دارد. این دوربین ها می توانند تصاویر را با تمام جزئیاتشان نمایش دهند. از این دوربین ها معمولا برای مشاهده محیط های پهناور استفاده می شود.

عملکرد در نور کم

دوربین های تحت شبکه اولیه عملکرد مناسبی در نور کم نداشتند و مکانیزم جبران کننده آنها نیز باعث کاهش تعداد فریم ها در تصویر می شد که به یک تصویر بی کیفیت و نامنظم می انجامید.

اما دوربین های امروزی می توانند تصویر نسبتا مناسبی را حتی در نور یک لوکس نیز ایجاد کنند و از نور موجود استفاده مناسب را بکنند و ۲۵ فریم در ثانیه را در هر شرایطی ایجاد کنند.

عملکرد در شبکه

یکی از نگرانی های مهم مسئولان شبکه در مورد استفاده از دوربین های تحت شبکه تاثیر آنها بر روی شبکه و کاهش سرعت آن است. چراکه به ویژه در دوربین رزولیشن بالا حجم زیادی از اطلاعات مربوط به دوربین باید در هر لحظه در شبکه جابه جا شود و با توجه به پهنای باند محدود شبکه این می تواند موجب ایجاد اختلال در شبکه نیز شود.

با این حال شبکه های گیگابایتی امروزی می توانند به راحتی نصب این دوربین ها را پشتیبانی کنند و در صورت ایجاد اختلال باید ظرفیت شبکه را افزایش داد. روش دیگر برای جلوگیری از ایجاد اختلال در شبکه استفاده از کابل های داده و عدم نصب مستقیم دوربین ها به شبکه است به طوری که تصاویر دارای شبکه خاص خود در سیستم باشند.

 

بیشتر دوربین های شبکه دارای این قابلیت هستند. به این معنا که می توانید دوربین را با همان کابل شبکه تغذیه کنید و این نیاز به یک کابل اضافه را جهت تغذیه دوربین از بین می برد.

پیشرفت های جدید این امکان را فارهم کرده که تجهیزات پر مصرف تر مانند دوربین های با قابلیت پن تیلت و زوم را نیز بتوان با همان کابل دیتا تغذیه کرد.

در مقایسه با دوربین های آنالوگ که به یک کالب جداگانه برای تغذیه نیاز داشتند این قابلیت موجب صرفه جویی در زمان و هزینه کابل کشی خواهد شد.

محدودیت طول کابل

داده ها بر روی کابل Cat5 دارای محدودیت مسافت تا ۱۰۰ متر است. با این حال تقویت کننده هایی وجود دارند که به راحتی این مسافت به ۲۰۰ متر افزایش می دهند و با استفاده از تجهیزات پیچیده تر می توان این مسافت را تا ۵۰۰ متر نیز افزایش داد.

با این حال در موقع نصب دوربین های شبکه نیز مانند دوربین های انالوگ باید به محدودیت فاصیه آنها و طول کابل توجه داشت.

کواد  Quad :

کواد Quad دستگاهی است که از قابلیت نمایش ۸ هشت یا ۴ چهار تصویر همزمان بر روی مانیتور برخوردار است. از این دستگاه زمانی استفاده می شود که نیاز به نمایش چندین (حداکثر هشت) تصویر بر روی مانیتور باشد. این دستگاه ها نیز مانند سوئیچر تنها می توانند تصویر نمایش داده شده بر روی مانیتور را نمایش دهند.

مزایا: ساده, قابلیت نمایش چند تصویر همزمان

 

معایب: تنها می تواند تصویر یک دوربین تا هشت دوربین را در اندازه یک هشتم تصویر ضبط کند.

 

 

صنعت آموزی...

در مبحث آموزش الکترونیک و تعمیرات الکترونیک به معرفی برخی عناصر از جمله خازن می پردازیم.  خازن عبارتست از دو صفحهٔ موازی فلزی که در میان آن لایه ای از هوا یا عایق قرار دارد. خازن ها انرژی الکتریکی را نگهداری می کنند و به همراه مقاومت ها، در مدارات تایمینگ استفاده می شوند. همچنین از خازن ها برای صاف کردن سطح تغییرات ولتاژ مستقیم استفاده می شود. خازن ها به راحتی سیگنالهای غیر مستقیم AC را عبور می دهند ولی مانع عبور سیگنالهای مستقیم DC می شوند .
ظرفیت : ظرفیت معیاری برای اندازه گیری توانایی نگهداری انرژی الکتریکی است. ظرفیت زیاد بدین معنی است که خازن قادر به نگهداری انرژی الکتریکی بیشتری است. واحد اندازه گیری ظرفیت فاراد است. 1 فاراد واحد بزرگی است و مشخص کننده ظرفیت بالا می باشد. باید گفت که ظرفیت خازن ها یک کمیت فیزیکی هست و به ساختمان خازن وابسته است و به مدار و اختلاف پتانسیل بستگی ندارد.
بنابراین استفاده از واحدهای کوچک تر نیز در خازنها مرسوم است. میکروفاراد µF، نانوفاراد nF و پیکوفاراد pF واحدهای کوچک تر فاراد هستند.
µ means 10-6 (millionth), so 1000000µF = 1F
n means 10-9 (thousand-millionth), so 1000nF = 1µF
p means 10-12 (million-millionth), so 1000pF = 1nF
خازن المان الکتریکی است که می تواند انرژی الکتریکی را توسط میدان الکترواستاتیکی (بار الکتریکی) در خود ذخیره کند. انواع خازن در مدارهای الکتریکی بکار می روند. خازن را با حرف C که ابتدای کلمه capacitor است نمایش می دهند. ساختمان داخلی خازن از دو قسمت اصلی تشکیل می شود:
ساختمان خازن
هرگاه دو هادی در مقابل هم قرار گرفته و در بین آنها عایقی قرار داده شود، تشکیل خازن می دهند. معمولاً صفحات هادی خازن از جنس آلومینیوم ، روی و نقره با سطح نسبتاً زیاد بوده و در بین آنها عایقی (دی الکتریک) از جنس هوا ، کاغذ ، میکا ، پلاستیک ، سرامیک ، اکسید آلومینیوم و اکسید تانتالیوم استفاده می شود. هر چه ضریب دی الکتریک یک ماده عایق بزرگ تر باشد آن دی الکتریک دارای خاصیت عایقی بهتر است. به عنوان مثال ، ضریب دی الکتریک هوا 1 و ضریب دی الکتریک اکسید آلومینیوم 7 می باشد. بنابراین خاصیت عایقی اکسید آلومینیوم 7 برابر خاصیت عایقی هوا است.
انواع خازن
خازنهای ثابت: سرامیکی , خازنهای ورقه ای , خازنهای میکا , خازنهای الکترولیتی , آلومینیومی , تانتالیوم
خازنهای متغیر: واریابل , تریمر
انواع خازن بر اساس شکل ظاهری آنها
مسطح
کروی
استوانه ای
انواع خازن بر اساس دی الکتریک آنها
خازن کاغذی
خازن الکترونیکی
خازن سرامیکی
خازن متغییر
خازن مسطح (خازن تخت) دو صفحه فلزی موازی که بین آنها عایقی به نام دی الکتریک قرار دارد، مانند (هوا ، شیشه). با اتصال صفحات خازن به یک مولد می توان خازن را باردار کرد. اختلاف پتانسیل بین دو سر صفحات خازن برابر اختلاف پتانسیل دو سر مولد خواهد بود. ظرفیت خازن (C) نسبت مقدار باری که روی صفحات انباشته می شود بر اختلاف پتانسیل دو سر باتری را ظرفیت خازن گویند؛ که مقداری ثابت است.
عمل ژنراتوری
عکس پدیده مزبور یعنی موتوری عمل ژنراتوری است . به همان ترتیبی که بر سیم حامل جریان در یک میدان مغناطیسی نیرو وارد می شود . چنانچه یک سیم هادی را در یک میدان مغناطیسی به نحوی حرکت دهیم که خطوط قوای مغناطیسی را قطع نماید تولید جریان می شود که به آن جریان القائی گویند.
شارژ و دشارژ
همانند خازن سیم پیچ هم قابلیت شارژ و دشارژ دارد. با این فرق که انرژی در سیم پیچ به صورت الکترو مغناطیسی ذخیره می شود. در صورتی که انرژی ذخیره شده در خازن از نوع الکترواستاتیکی است.
آشنايي با سلف يا بوبين
اگر مقداري سيم هادي روپوش دار به دور محور يا هسته اي پيچانده شود سلف يا سيم پيچ يا بوبين به وجود مي آيد. چنانچه سيم ضخيم باشد ديگر به هسته به عنوان تكيه گاه سيم نيازي نخواهد بود. از هسته علاوه بر اثرات القايي به جاي تكيه گاه جهت پيچاندن و نگهداري سيم استفاده مي شود. در صورتي كه سيم نازك باشد مي توان از استوانه هاي كاغذي يا مقوايي يا هر عايق ديگري استفاده كرد.
سلف هايي را كه هسته ي فلزي دو يا چند سر دارند اغلب داراي تعداد دور استاندارد هستند در اصطلاح چوك مي گويند. چوك ها معمولا حفاظ خارجي دارند مانند چوك مهتابي، چوك بلند گو و... از چوك مهتابي در مصارف برقي و از چوك بلندگو در مصارف الكترونيكي استفاده مي شود.
تفاوت خازن و سلف در اين است كه خازن الماني است كه انرژي الكتريكي را توسط ميدان الكترواستاتيكي "بار الكتريكي" در خود ذخيره مي كند و از صفحات هادي و عايق بين آنه ها كه دي الكتريك ناميده مي شود تشكيل شده است اما سلف الماني است كه انرژي الكتريكي را توسط ميدان الكترو مغناطيس در خود ذخيره مي كند و از دو قسمت اصلي سيم پيچ و هسته تشكيل شده است.
هسته در سلف قسمتي است كه درون سيم پيچ قرار مي گيرد تا مسير مناسبي براي ميدان مغناطيسي فراهم آورد. هسته مناسب در صنعت الكترونيك فريت ها هستند. فريت به طور كلي به مواد سراميكي گفته مي شود كه داراي خواص فرو مغناطيس باشند. فريتي كه در سلف ها بيش تر استفاده مي شود در شمار فريت هاي نرم هستند.
سيم پيچ ها داراي ابعاد و اشكال مختلفي هستند ولي مي توان آنها را به دو دسته كلي تقسيم كرد:
الف- سيم پيچ بدون هسته (با هسته هوا)
ب- سيم پيچ با هسته فلزي يا فريت.
در سيم پيچ بدون هسته سيم را روي لوله هاي عايق مانند مقوا يا پلاستيك مي پيچند. اين لوله ها كه قرقره نام دارند فقط براي حفظ و نگهداري سيم پيچ مورد استفاده قرار مي گيرند. سلف هاي با خود القايي زياد اگر بدون هسته ساخته شوند ابعاد آنها بزرگ مي شود.
بنابراين بهتر است آن ها را با هسته فلزي بسازند. در اين مورد هسته مناسب بخصوص در الكترونيك فريت ها هستند. پيچيدن سيم روي هسته معمولا به صورت يك لايه و دو لايه انجام مي گيرد.

صنعت آموزی...

 

تاریخچه دیاگ

 از اواسط دهه 1990 میلادی که ورود خودرو به ایران محدود شد، بالطبع سر و کار تعمیرکاران هم بیشتر با خودروهای ایرانی بود که سردمدار آنها پزو و پیکان و پراید بودند. هیچ یک از این خودروها از سیستمهای انژکتوری استفاده نمی کردند و بنابراین بحث تعمیر و عیب یابی همچون حرفه ای سنتی و سینه به سینه همچنان در سطح کشور جاری بود. در اواخر دهه 1370 شمسی و با معرفی خودروهای با موتور انژکتور (مثل پرشیا) کم کم بحث استفاده از دستگاههای عیب یاب جهت تعمیر و عیب یابی خودروها شروع شد .

با توجه به اکثریت قریب به اتفاق خودروی پژو، دستگاه اصلی این شرکت به نام DIAG2000 جای پای خود را بین تعمیرکاران نمایندگیهای مجاز ایران خودرو باز نمود. با گذر زمان و حذف قسمت عددی 2000 این دستگاه به نام DIAG شناخته شد و حتی پس از آن واژه و مصدر "دیاگ کردن" یا "دیاگ زدن" خودرو هم جای خود را در محافل عمومی و تخصصی باز کرد.

و اما واژه Diag بر گرفته از لفظ انگلیسی Diagnosis است که به مفهوم "عیب شناسی" یا "تشخیص ناخوشی" بوده و در گذشته (و حال) به کار پزشکان و اطبا مرتبط بوده است که با گرفتن شرح حال و انجام آزمایشات مختلف و کنار هم گذاشتن آنها به نوع یا علت بیماری شخص پی برده می شود. در صنعت خودرو نیز به هرگونه ابزار و یا وسیله ای که به تشخیص عیب کمک کند Diagnostic Tool گفته می شود، صرف نظر از اینکه آیا یک وسیله پیشرفته کامپیوتریست یا وسیله ساده مکانیکی.

هم اکنون مصدر " دیاگ زدن" در بین عوام جاری است که از لحاظ زبان شناسی عوام مورد قبول بوده ، اما مورد اشتباه استفاده از لفظ Diag2000 است که متاسفانه گروهی از شرکتهای ایرانی با استفاده از این نام و اغوا تعمیرکاران در صدد افزایش فروش محصول خود هستند و یا تعمیرکارانی که بی محابا بر تابلوی مغازه خود "عیب یابی با دیاگ 2000" را درج نموده اما فقط یک سیستم ساده ساخت ایران را تحت سیستم عامل DOS استفاده می نمایند.

لذا لازم به ذکر است که دستگاه Diag2000 ساخت شرکت ACTIA فرانسه بوده و روی یک کامپیوتر پرتابل (کمی بزرگتر و کلفت تر از یک لپ تاپ) و تحت Windows 95 کار می کند. علاوه بر آن تولید این دستگاه از حدود 3-4 سال پیش متوقف و حدودا از 18 ماه پیش هیچ گونه update جدیدی برای این دستگاه ارائه نمی شود. دستگاه جایگزین شرکت پژو برای دیاگ 2000 دستگاه جدیدتری به نام سیستم PPS است که بر روی لپ تاپ IBM نصب و مورد استفاده قرار می گیرد.

آموزش دیاگ

چه چیزهایی می توان از یک دستگاه عیب یاب توقع داشت؟

عملیات قابل انجام با دستگاه رو به 5 قسمت کلی تقسیم می کنیم و هر کدوم رو به طور کامل بررسی می کنیم. در شرح این قسمتها از شباهتهای عیب یابی خودرو با بیماری و دارو و علاج و آزمایش خون و .... کمک می گیریم که درکش خیلی ساده تر باشه:

الف- خواندن کد خطا

ب- پاک کردن کد خطا

ج- نمایش اطلاعات لحظه ای Live Data

د- راه اندازی مستقیم عملگرها

ه- برنامه ریزی Programming and Configuration

 

الف- خواندن کدهای خطا Fault Code Reading

در مورد دیاگ باید دانست که هر کنترل یونیت بنا به نوع تکنولوژی ساخت و نوع نرم افزاری که در اون به کار رفته قطعات متصل به خودش رو دائما داره چک می کنه. اینکه این بازرسی ها چه قطعاتی رو پوشش می دن و چه قدر تستشون معتبر هست، بستگی به نوع کنترل یونیت یا همون ECU داره. با پیشرفت در قدرت پردازش میکرو کنترلرهای نصب بر روی کنترل یونیت و استفاده از شبکه های مولتی پلکس، ECU ها قادر شده اند که سنسورها و عملگرها رو بهتر و دقیقتر بازرسی کنند. در بعضی موارد این بازرسیها تا 100 بار در ثانیه و به صورت مدام در حال انجام شدن هستند.

اگر کنترل یونیت در هنگام این بازرسی ها مشکلی را مشاهده کند، فورا کد خطا یا Data Trouble Codeیا به اختصار DTC را در حافظه خود ذخیره می کند. سپس به محض اتصال دستگاه عیب یاب و در خواست کدهای خطا، موارد مشاهده شده از طرف ECU به دستگاه عیب یاب منتقل می شوند و تعمیرکار مشکلی رو که ECU تشخیص داده می تونه روی صفحه نمایش ببینه، مثلا "سنسور اکسیژن بالای کاتلیزور به بدنه اتصال کردهاست". البته چیزی که از کنتری یونیت به دستگاه دیاگ فرستاده می شود فقط یک کد است و این قدرت برنامه و دیتابیس دستگاه عیب یاب هست که بتواند این کد را چگونه تعبیر کند.

تعمیر کار با دیدن توضیح، ابتدا باید چک کند که نوع خطا ماندگار (Permanent) بوده یا لحظه ای (Intermittent). کد خطای ماندگار به کدی اطلاق می شه که در گذشته اتفاق افتاده و در آخرین بازرسی کنترل یونیت از قطعه معیوب هنوز وجود داشته است. این نوع کد با پاک کردن توسط دستگاه از بین نمی رود (در حقیقت می رود اما به محض باز کردن سوییچ یا استارت خودرو بر می گردد) و واضح است که ابتدا قطعه معیوب باید تعویض یا تعمیر شود و سپس کد خطا پاک شود.

کد لحظه ای هم پس می شه کدی که در گذشته به هر علتی مشاهده شده ولی الان دیگه خبری ازش نیست، پس با پاک کردن معمولا از روی حافظه پاک می شه.

عللی که می تونه باعث به وجود آمدن چنین کدی بشه : مشکل نرم افزاری کنترل یونیت، نویز روی دسته سیم، شلی سوکت سنسور یا عملگر و.....

این ECU هست که خطا رو تشخیص میده و دستگاه فقط از ECU می پرسه که آیا چیزی تو حافظه اش هست یا نه و بعدش اگه چیزی بود به شما نشون می ده.... پس دستگاه به هیچ سنسوری یا چیزی وصل نمی شه و نمی ره شخصا دنبال عیب بگرده !

مثلا گاهی مشتریان به ما می گویند که 206 ای هست که تسمه تایم رد کرده و دستگاه نشون نمی ده! جواب چیه؟ ECU قادر به تشخیص این عیب نیست و نمی تونه بفهمه ایراد از کجاست، پس چیزی هم ثبت نمی کنه، پس دستگاه هم نشون نمی ده. از این دست موارد بسیااااار زیاد هست، به خاطر همین هم هست که استنتاج و خبرگی در بحث دستگاه، جایگاه ویژه ای داره. وگرنه تمام مشکلات دنیا رو می شد با خوندن توضیح خطا پیدا و حل کرد.

با اینکه باید اذعان کرد که خواندن کد خطا اولین مرحله عیب یابی است، اما به هیچ وجه پایان آن نیست. در قسمتهای بعد، توضیح بیشتری در مورد نحوه عیب یابی با استفاده از استنتاجهای غیر مسقیم رو توضیح می دیم. ایراداتی چون کثیف بودن انژکتورها، سفتی سوپاپها، برگشت کمپرس موتور و.... هیچ کدام کد خطایی ایجاد نمی کنند و این هنر تعمیرکار است که با مطالعه دیگر قسمتها به آنها پی ببرد.

توضیحات تخصصی:

کدهای خطای استاندارد معمولا شامل 5 کاراکتر ASCII است که به صورت زیر تعبیر می شوند:

X-ABCD

X: P, U, C, B

ABCD: عدد چهار رقمی

P : کدهای خطای موتور یا گیربکس (قوای محرکه)

C: کدهای سیستم شاسی و تعلیق مثل ABS,ESP, ...

U: کدهای مربوط به شبکه سیم کشی و انتقال اطلاعات

B: کدهای مربوط به بدنه و محیط سرنشین

در مورد قسمت عددی می توانید به قسمت "دانلود" وبسایت ما مراجعه نمایید.

نکته 1- اکثر کدها استاندارد نبوده و طبق تعریف شرکت سازنده (مثلا پژو یا بنز یا ... ) معرفی شده و هیچ راهی جز مهندسی معکوس برای توصیف آنها وجود ندارد. کدهای موجود در وبسایت ما فقط مربوط به همین کدهای استاندارد است که حدود 12% کل کدهای موجود در خودرویی مثل 206 است.

نکته 2- تقریبا تمامی دستگاههای ساخت ایران به شدت دچار کوچک بودن پایگاه اطلاعاتی خود در مورد کد خطا هستند. بنابراین با وجود اینکهکد خطا را از کنترل یونیت می خوانند اما قابلیت توصیف آن را برای تعمیرکار ندارند.

نکته 3- اگر BSI کد خطایی در حافظه داشته باشد، عملیات تعریف سوییچ انجام نخواهد شد.

صنعت آموزی...

 

معرفی ECU خودرو

مخفف Electronic Control Unit يا واحد کنترل الکترونيک مي باشد و نقش هدايت و کنترل يک خودروي انژکتوري را بر عهده دارد. همانطور که مي دانيد خودروهاي انژکتوري بدليل عملکرد بهتر و توانايي پاس کردن استانداردهاي آلودگي، بطور کامل در تمام دنيا جايگزين خودروهاي کاربراتوري شده اند و مغز اين سيستم ECU مي باشد. ECU با توجه به سنسورهايي که به موتور متصل است وضعيت و شرايط خودرو را تحليل کرده و پاسخهاي لازم را به خروجيها که عبارتند از: انژکتورها، جرقه زنها و ... اعمال مي کند. سنسورهاي کيت هاي انژکتوري مختلف هستند که هر چه تعداد آنها بيشتر باشد ECU بهتر مي تواند شرايط موتور را درک کند. سنسورهاي مهم خودروهاي انژکتوري عبارتند از: سنسور دور يا RPM، سنسور فشار داخل مانيفولد يا MAP، سنسور دريچه گاز يا TPS، سنسور دماي آب يا CTS، سنسور دماي هوا ATS، سنسور اکسيژن يا لاندا، سنسور ضربه و ...

 

UNICHIP يا فن آوري تنظيم ECU

امروزه موتورهاي انژكتوري نقشي بسيار اساسي در موفقيت صنايع خودروسازي ايفاء مي نمايند و كيفيت و قابليتهاي آن، درصد كارايي خودرو را نشان مي دهد. همانطور كه مي دانيم كنترل كننده موتورهاي انژكتوري، بردي الكترونيكي به نام ای سی یو مي باشد و در واقع كارايي اين بخش تعيين كننده كيفيت يك موتور و در ابعادي ديگر كيفيت خودرو خواهد بود؛ بدين معني كه هرچقدر ECU يك موتور بهتر طراحي شده باشد، آن موتور كيفيت بهتري خواهد داشت.

 

ECU بر اساس سنسورهايي كه بدان متصل است شرايط كار موتور را درك كرده و فرامين مناسب را به انژكتورها و شمعها صادر مي كند. از آنجا كه ديناميك خودرو بسيار پيچيده و غير خطي مي باشد، طراحان ای سی یو خودرو براي سهولت كار، جداولي را به نام map داخل حافظه ECU مي ريزند كه در آن مقدار پاشش سوخت و زاويه آوانس در هر دور و بار موتور مشخص شده است. هر چه دقت اين جداول بيشتر باشد، دقت عملكرد ECU بيشتر خواهد بود.

نكته اي كه بايد توجه كرد اينست كه مقادير اين جدولها وابستگي مستقيمي به پارامترهاي جغرافيايي موتور، نظير فشار و دماي هوا دارد. شركتهاي خودروسازي، ECU خودرو را براي يك آب و هواي خاص طراحي نمي كنند بلكه مقادير map را بگونه اي تنظيم مي كنند كه براي انواع شرايط جغرافيايي جوابي بهينه و معقول بدهد. بنابراين map، در اين حالت براي تمام خودروهاي از يك مدل بهينه است نه هر خودروي خاص؛ زيرا هيچ دو خودرويي، حتي از يك مدل كاملاً مانند يكديگر نيستند.

اگر سيستمي بتواند اين نقيصه را از ECUها برطرف كند، آنگاه مي توان به طور اختصاصي map هر خودرو را كاليبره كرده و توان آن را افزايش داد.

امروزه تيونينگ ECU خودروها، بحث جا افتاده اي است و شرکتهاي بسياري در اين زمينه فعاليت مي کنند بطور کلي دو روش براي تيونينگ خودروهاي انژکتوري وجود دارد. روش اول خواندن ديتاهاي (map) ECU و دادن ديتاهاي جديد که شرکتهاي بسياري در اين زمينه فعالند از جمله: Eurochip، Chip Tuning، Tech TV، Autospeed و ...يکي از اشکالات اين روش اينست که بشدت وابسته به ساختار ECU است و با پيچيده شدن سخت افزار ECU امکان خواندن و تغيير ديتاهاي آن مشکل و گاهي غيرممکن مي شود مگر آنکه شرکت سازنده ECU خود نحوه دسترسي به اطلاعات را در اختيار شرکتهاي تيونينگ بگذارد. روش دوم اضافه کردن يک سخت افزار جانبي به ECU جهت تغيير پارامترهاي  و تعمیرات ای سی یو ECU است. اين روش گرچه گرانتر تمام مي شود اما وابسته به نوع ECU نيست. يکي از شرکتهايي که در اين زمينه فعال است، شرکت Dastek است. شرکتي که در آفريقاي جنوبي قرار دارد و با پرسنلي در حدود 30 نفر توانسته موفقِِِِت چشمگيري داشته باشد.جالب است بدانيد که اين شرکت بظاهر کوچک توانسته است محصول خود را به کشورهاي مختلف دنيا صادر کند و بيش از 300 نمايندگي فروش در سرتاسر دنيا دارد كه فقط 100 تا از آنها در ايالات متحده آمريكا هستند. نام اين محصول UNICHIP است.

 

اصول عملکرد UNICHIP بدين صورت كه سنسورهاي اصلي در يك موتور انژكتوري (MAP, RPM) را خوانده و سپس با توجه به نقطه كار موتور، مقاديري مجازي از اين دو سنسور را به ECU اعمال مي كند؛ بگونه اي كه رفتار ECU نسبت به حالت قبل بهبود پيدا مي كند.

 

آمارها نشان مي دهد كه موفقيت UNICHIP در اين زمينه بسيار بالا بوده است:از هر 400 خودرو، فقط يك خودرو ممكن است با UNICHIP بهينه نگردد، 80% خودروهايي كه در آفريقاي جنوبي استفاده مي شوند، UNICHIP را در خودروهاي خود نصب كرده اند، UNICHIP بر روي بيش از 320 مدل موتور از خودروسازان بزرگ دنيا پياده شده است.

صنعت آموزی...