کار با دستگاه دیاگ (قسمت اول)

 

تاریخچه دیاگ

 از اواسط دهه 1990 میلادی که ورود خودرو به ایران محدود شد، بالطبع سر و کار تعمیرکاران هم بیشتر با خودروهای ایرانی بود که سردمدار آنها پزو و پیکان و پراید بودند. هیچ یک از این خودروها از سیستمهای انژکتوری استفاده نمی کردند و بنابراین بحث تعمیر و عیب یابی همچون حرفه ای سنتی و سینه به سینه همچنان در سطح کشور جاری بود. در اواخر دهه 1370 شمسی و با معرفی خودروهای با موتور انژکتور (مثل پرشیا) کم کم بحث استفاده از دستگاههای عیب یاب جهت تعمیر و عیب یابی خودروها شروع شد .

با توجه به اکثریت قریب به اتفاق خودروی پژو، دستگاه اصلی این شرکت به نام DIAG2000 جای پای خود را بین تعمیرکاران نمایندگیهای مجاز ایران خودرو باز نمود. با گذر زمان و حذف قسمت عددی 2000 این دستگاه به نام DIAG شناخته شد و حتی پس از آن واژه و مصدر "دیاگ کردن" یا "دیاگ زدن" خودرو هم جای خود را در محافل عمومی و تخصصی باز کرد.

و اما واژه Diag بر گرفته از لفظ انگلیسی Diagnosis است که به مفهوم "عیب شناسی" یا "تشخیص ناخوشی" بوده و در گذشته (و حال) به کار پزشکان و اطبا مرتبط بوده است که با گرفتن شرح حال و انجام آزمایشات مختلف و کنار هم گذاشتن آنها به نوع یا علت بیماری شخص پی برده می شود. در صنعت خودرو نیز به هرگونه ابزار و یا وسیله ای که به تشخیص عیب کمک کند Diagnostic Tool گفته می شود، صرف نظر از اینکه آیا یک وسیله پیشرفته کامپیوتریست یا وسیله ساده مکانیکی.

هم اکنون مصدر " دیاگ زدن" در بین عوام جاری است که از لحاظ زبان شناسی عوام مورد قبول بوده ، اما مورد اشتباه استفاده از لفظ Diag2000 است که متاسفانه گروهی از شرکتهای ایرانی با استفاده از این نام و اغوا تعمیرکاران در صدد افزایش فروش محصول خود هستند و یا تعمیرکارانی که بی محابا بر تابلوی مغازه خود "عیب یابی با دیاگ 2000" را درج نموده اما فقط یک سیستم ساده ساخت ایران را تحت سیستم عامل DOS استفاده می نمایند.

لذا لازم به ذکر است که دستگاه Diag2000 ساخت شرکت ACTIA فرانسه بوده و روی یک کامپیوتر پرتابل (کمی بزرگتر و کلفت تر از یک لپ تاپ) و تحت Windows 95 کار می کند. علاوه بر آن تولید این دستگاه از حدود 3-4 سال پیش متوقف و حدودا از 18 ماه پیش هیچ گونه update جدیدی برای این دستگاه ارائه نمی شود. دستگاه جایگزین شرکت پژو برای دیاگ 2000 دستگاه جدیدتری به نام سیستم PPS است که بر روی لپ تاپ IBM نصب و مورد استفاده قرار می گیرد.

آموزش دیاگ

چه چیزهایی می توان از یک دستگاه عیب یاب توقع داشت؟

عملیات قابل انجام با دستگاه رو به 5 قسمت کلی تقسیم می کنیم و هر کدوم رو به طور کامل بررسی می کنیم. در شرح این قسمتها از شباهتهای عیب یابی خودرو با بیماری و دارو و علاج و آزمایش خون و .... کمک می گیریم که درکش خیلی ساده تر باشه:

الف- خواندن کد خطا

ب- پاک کردن کد خطا

ج- نمایش اطلاعات لحظه ای Live Data

د- راه اندازی مستقیم عملگرها

ه- برنامه ریزی Programming and Configuration

 

الف- خواندن کدهای خطا Fault Code Reading

در مورد دیاگ باید دانست که هر کنترل یونیت بنا به نوع تکنولوژی ساخت و نوع نرم افزاری که در اون به کار رفته قطعات متصل به خودش رو دائما داره چک می کنه. اینکه این بازرسی ها چه قطعاتی رو پوشش می دن و چه قدر تستشون معتبر هست، بستگی به نوع کنترل یونیت یا همون ECU داره. با پیشرفت در قدرت پردازش میکرو کنترلرهای نصب بر روی کنترل یونیت و استفاده از شبکه های مولتی پلکس، ECU ها قادر شده اند که سنسورها و عملگرها رو بهتر و دقیقتر بازرسی کنند. در بعضی موارد این بازرسیها تا 100 بار در ثانیه و به صورت مدام در حال انجام شدن هستند.

اگر کنترل یونیت در هنگام این بازرسی ها مشکلی را مشاهده کند، فورا کد خطا یا Data Trouble Codeیا به اختصار DTC را در حافظه خود ذخیره می کند. سپس به محض اتصال دستگاه عیب یاب و در خواست کدهای خطا، موارد مشاهده شده از طرف ECU به دستگاه عیب یاب منتقل می شوند و تعمیرکار مشکلی رو که ECU تشخیص داده می تونه روی صفحه نمایش ببینه، مثلا "سنسور اکسیژن بالای کاتلیزور به بدنه اتصال کردهاست". البته چیزی که از کنتری یونیت به دستگاه دیاگ فرستاده می شود فقط یک کد است و این قدرت برنامه و دیتابیس دستگاه عیب یاب هست که بتواند این کد را چگونه تعبیر کند.

تعمیر کار با دیدن توضیح، ابتدا باید چک کند که نوع خطا ماندگار (Permanent) بوده یا لحظه ای (Intermittent). کد خطای ماندگار به کدی اطلاق می شه که در گذشته اتفاق افتاده و در آخرین بازرسی کنترل یونیت از قطعه معیوب هنوز وجود داشته است. این نوع کد با پاک کردن توسط دستگاه از بین نمی رود (در حقیقت می رود اما به محض باز کردن سوییچ یا استارت خودرو بر می گردد) و واضح است که ابتدا قطعه معیوب باید تعویض یا تعمیر شود و سپس کد خطا پاک شود.

کد لحظه ای هم پس می شه کدی که در گذشته به هر علتی مشاهده شده ولی الان دیگه خبری ازش نیست، پس با پاک کردن معمولا از روی حافظه پاک می شه.

عللی که می تونه باعث به وجود آمدن چنین کدی بشه : مشکل نرم افزاری کنترل یونیت، نویز روی دسته سیم، شلی سوکت سنسور یا عملگر و.....

این ECU هست که خطا رو تشخیص میده و دستگاه فقط از ECU می پرسه که آیا چیزی تو حافظه اش هست یا نه و بعدش اگه چیزی بود به شما نشون می ده.... پس دستگاه به هیچ سنسوری یا چیزی وصل نمی شه و نمی ره شخصا دنبال عیب بگرده !

مثلا گاهی مشتریان به ما می گویند که 206 ای هست که تسمه تایم رد کرده و دستگاه نشون نمی ده! جواب چیه؟ ECU قادر به تشخیص این عیب نیست و نمی تونه بفهمه ایراد از کجاست، پس چیزی هم ثبت نمی کنه، پس دستگاه هم نشون نمی ده. از این دست موارد بسیااااار زیاد هست، به خاطر همین هم هست که استنتاج و خبرگی در بحث دستگاه، جایگاه ویژه ای داره. وگرنه تمام مشکلات دنیا رو می شد با خوندن توضیح خطا پیدا و حل کرد.

با اینکه باید اذعان کرد که خواندن کد خطا اولین مرحله عیب یابی است، اما به هیچ وجه پایان آن نیست. در قسمتهای بعد، توضیح بیشتری در مورد نحوه عیب یابی با استفاده از استنتاجهای غیر مسقیم رو توضیح می دیم. ایراداتی چون کثیف بودن انژکتورها، سفتی سوپاپها، برگشت کمپرس موتور و.... هیچ کدام کد خطایی ایجاد نمی کنند و این هنر تعمیرکار است که با مطالعه دیگر قسمتها به آنها پی ببرد.

توضیحات تخصصی:

کدهای خطای استاندارد معمولا شامل 5 کاراکتر ASCII است که به صورت زیر تعبیر می شوند:

X-ABCD

X: P, U, C, B

ABCD: عدد چهار رقمی

P : کدهای خطای موتور یا گیربکس (قوای محرکه)

C: کدهای سیستم شاسی و تعلیق مثل ABS,ESP, ...

U: کدهای مربوط به شبکه سیم کشی و انتقال اطلاعات

B: کدهای مربوط به بدنه و محیط سرنشین

در مورد قسمت عددی می توانید به قسمت "دانلود" وبسایت ما مراجعه نمایید.

نکته 1- اکثر کدها استاندارد نبوده و طبق تعریف شرکت سازنده (مثلا پژو یا بنز یا ... ) معرفی شده و هیچ راهی جز مهندسی معکوس برای توصیف آنها وجود ندارد. کدهای موجود در وبسایت ما فقط مربوط به همین کدهای استاندارد است که حدود 12% کل کدهای موجود در خودرویی مثل 206 است.

نکته 2- تقریبا تمامی دستگاههای ساخت ایران به شدت دچار کوچک بودن پایگاه اطلاعاتی خود در مورد کد خطا هستند. بنابراین با وجود اینکهکد خطا را از کنترل یونیت می خوانند اما قابلیت توصیف آن را برای تعمیرکار ندارند.

نکته 3- اگر BSI کد خطایی در حافظه داشته باشد، عملیات تعریف سوییچ انجام نخواهد شد.

صنعت آموزی...